Ở bài trước, anh chị đã nhìn thấy công ty mình trải ra trên một sơ đồ chín bước, từ lúc khảo sát công trình đến lúc tiền về tài khoản. Bài này mời anh chị hỏi tiếp một câu mà có lẽ anh chị đã tự hỏi không ít lần, nhất là vào những tối cuối tháng: trên con đường đó, công ty thật sự kiếm ra tiền ở đâu? Câu trả lời nằm gọn trong một phương trình, đơn giản hơn anh chị nghĩ. Và khi đã nhìn thấy nó, anh chị sẽ hiểu vì sao có những năm doanh thu tăng đều mà tiền trong tài khoản không hề dày thêm, đúng như câu nói đầu tiên của bài 1.
Nếu chỉ mang theo một điều từ bài này, anh chị hãy mang theo con số Hiệu suất sử dụng nhân sự. Đó là con số nhạy nhất trong cả phương trình, nhưng lại là con số ít công ty đo nhất. Trong ví dụ của bài, hiệu suất chỉ trượt 5 điểm, từ 90 xuống 85 phần trăm, mà lãi tháng mất đi gần một nửa. Khách vẫn hài lòng, doanh thu vẫn đứng yên, báo cáo vẫn đẹp, nên chẳng có ai chạy vào phòng để báo cho anh chị biết.
Mời anh chị nghe bài giảng bên dưới. Phần chữ phía sau không nhắc lại bài nói, mà giúp anh chị đặt con số của chính công ty mình vào phương trình, rồi tự trả lời vài câu hỏi để thấy mình đang đứng ở đâu.
iSlideAudioiSABài 3. Công ty vệ sinh là một cỗ máy mua giờ công, bán giờ ca
Năm dòng chảy trên quy trình lõi, phương trình lãi, 5 điểm hiệu suất, 100 giờ trả lương đi đâu, sáu nguyên nhân hiệu suất thấp, vì sao lãi vẫn thiếu tiền và thời gian của vòng tiền.
Lãi thángkết quả=Giờ ca bángiờ khách trả tiền×(Giá một giờ bángiá vốn cộng biên lợi nhuận−Chi phí một giờ trả lươnglương, bảo hiểm, ngày nghỉ có lương÷Hiệu suất sử dụng nhân sựgiờ ca bán ÷ giờ trả lương)−Chi phí chungvăn phòng, giám sát, xe, công cụ
Công ty trả lương cho cả giờ chờ, giờ di chuyển, giờ bù ca vỡ; khách chỉ trả cho giờ ca bán.
Giờ ca bánTổng giờ trong các hợp đồng đã thực hiện.
Giá một giờ bánDoanh thu chia giờ ca bán.
Chi phí một giờ trả lươngTổng lương, bảo hiểm chia giờ trả lương.
Hiệu suất sử dụng nhân sựGiờ ca bán chia giờ trả lương.
Chi phí chungMọi chi phí không thuộc riêng công trình nào.
Phiếu ở phần chữ bên dưới. Con số nào phải ước đoán, đánh dấu lại: bài 11 dùng đến.
Bài 3 · Khóa học CEOFox40 E-learning · RATA-CSM
Phương trình có bốn biến số. Ai trong công ty đang giữ từng biến? #
Bài sau
Bài 4: bốn đòn bẩy, bốn phòng, và một thay đổi nhỏ ở mỗi đòn bẩy làm lãi đổi bao nhiêu.
Bài 3 · Khóa học CEOFox40 E-learning · RATA-CSM
Kính chào anh chị, ta sang bài thứ ba. Ở bài trước ta đã có sơ đồ. Hôm nay ta nhìn công ty vệ sinh như một cỗ máy, và viết ra phương trình lãi của cỗ máy đó.
Một CEO từng hỏi tôi một câu rất thật.
Tôi bán dịch vụ vệ sinh, sao lại phải nói chuyện giờ? Anh chị đã quen nghĩ theo hợp đồng và theo khách. Điều đó hoàn toàn đúng.
Chỉ là bên dưới mỗi hợp đồng là hàng nghìn giờ được mua và bán. Công ty mua giờ công của người lao động, và bán giờ ca cho khách doanh nghiệp. Lãi nằm ở chênh lệch giữa hai loại giờ đó.
Có năm dòng chảy đi qua cỗ máy này, và cả năm đều chạy trên chín bước của quy trình lõi anh chị đã thấy ở bài 2.
Dòng khách: từ cơ hội đến khảo sát, báo giá, hợp đồng 6 đến 24 tháng, rồi gia hạn hoặc chấm dứt. Dòng này chạy trên hàng A.
Dòng giờ là thứ thật sự được mua bán: giờ bán trong hợp đồng, giờ kế hoạch của giải pháp, giờ làm thật ở ca, và giờ trả lương. Bốn con số giờ này hiếm khi bằng nhau.
Dòng người là ai làm ra giờ đó: tuyển, chức danh, giao ca, đánh giá, lên bậc, hoặc nghỉ việc.
Dòng tiền chạy ngược chiều với dòng giờ: lương trả trước, nghiệm thu và hóa đơn cuối kỳ, tiền về sau.
Và dòng tri thức: định mức, cách làm chuẩn, ngân sách, thang chức danh. Đây là thứ giữ công ty đứng vững khi người giỏi ra đi.
Từ năm dòng chảy, ta viết được phương trình lãi của một tháng.
Lãi tháng bằng
giờ ca bán, tức là số giờ khách trả tiền,
nhân với giá một giờ bán,
trừ đi chi phí một giờ trả lương, gồm lương, bảo hiểm và ngày nghỉ có lương,
chia cho hiệu suất sử dụng nhân sự, tức là giờ ca bán chia cho giờ công ty trả lương,
và cuối cùng trừ chi phí chung: văn phòng, giám sát, xe, công cụ.
Vì sao lại chia cho hiệu suất? Vì công ty trả lương cho cả giờ chờ, giờ di chuyển, giờ bù ca vỡ, còn khách chỉ trả cho giờ ca bán. Hiệu suất càng thấp, mỗi giờ bán càng đắt.
Hãy đặt số vào phương trình. Một công ty ví dụ bán 10.000 giờ ca mỗi tháng, giá 75.000 đồng một giờ, chi phí một giờ trả lương 50.000 đồng.
Nếu hiệu suất là 90%, mỗi giờ bán tốn 55.556 đồng chi phí nhân công. Nếu hiệu suất chỉ là 85%, con số đó lên 58.824 đồng.
Trên 10.000 giờ, chênh lệch còn lại là 194,4 triệu so với 161,8 triệu.
Chi phí chung vẫn là 120 triệu, không đổi.
Kết quả: lãi tháng 74,4 triệu so với 41,8 triệu. Cùng khách, cùng giá, cùng doanh thu.
Đây là điều tôi muốn anh chị nhớ nhất trong bài này.
Hiệu suất giảm 5 điểm, lãi giảm khoảng 44%, trong khi doanh thu không đổi.
Không ai báo cho anh chị, vì doanh thu vẫn tăng, khách vẫn hài lòng. Mỗi giờ chờ, giờ di chuyển giữa các điểm, mỗi ca vỡ phải bù đều lặng lẽ ăn vào hiệu suất. Và phần lớn công ty không có con số hiệu suất mỗi tháng. Đó chính là câu hỏi số 2 trong phiếu tự kiểm ở bài 1.
Vì sao hiệu suất thấp? Hãy theo 100 giờ công ty trả lương, và xem chúng đi đâu. Số là ví dụ của một công ty có hiệu suất 85%.
Công ty trả lương cho 100 giờ.
4 giờ là di chuyển giữa các điểm. Ca ngắn rải ở nhiều nơi thì người đi đường nhiều hơn người làm.
3 giờ là chờ giữa hai ca: khe 1 đến 2 giờ không xếp được việc, nhưng vẫn tính lương.
3 giờ là bù ca vỡ: người nghỉ vẫn có lương ngày phép, người thay làm thêm, nên một ca được trả lương hai lần.
2 giờ là làm lại khi khách chưa đạt. Những giờ này không ai trả tiền.
2 giờ là do khối lượng thật lớn hơn lúc khảo sát: định mức sai ngay từ bước 1, và hiện trường âm thầm bù.
1 giờ là giữ người khi không có giờ bán: người dự phòng, hoặc công trình tạm dừng mà vẫn phải giữ đội.
Còn lại 85 giờ khách trả tiền. Mỗi khoản chỉ 1 đến 4 giờ, nên không khoản nào đủ lớn để ai đó đứng lên báo cáo. Cộng lại là 15 điểm hiệu suất, và như ta vừa thấy, gần một nửa tiền lãi.
Vì sao sáu nguyên nhân này tồn tại nhiều năm mà không ai sửa? Vì chúng nằm ở bốn bước khác nhau, trong tay ba phòng khác nhau.
Ở bước 1, kinh doanh giữ định mức. Nếu không so giờ thực tế với giờ đã bán theo từng hạng mục, định mức sai sẽ được bán lại ở hợp đồng sau.
Ở bước 6, vận hành xếp ca. Giờ di chuyển, giờ chờ, ca vỡ, ca làm lại sinh ra ở đây, và phải được ghi theo từng ca, không theo trí nhớ.
Ở bước 7, nhân sự chấm công. Giờ trả lương phải tách được khỏi giờ ca bán, theo từng người, thì mới biết khoảng chênh nằm ở đâu.
Và ở bước 9, kế toán ra con số hiệu suất theo tháng, theo công trình.
Kinh doanh giữ định mức, vận hành xếp ca, nhân sự chấm công, kế toán chỉ thấy tổng lương. Mỗi người đúng trong phần của mình. Hiệu suất chỉ hiện ra khi bốn bước dùng chung một giờ ca, và có một người giữ con số đó.
Còn một câu nữa CEO hay nói: công ty có lãi mà vẫn thiếu tiền.
Cũng công ty ví dụ đó phải ứng trước gần 1 tỷ đồng vốn lưu động.
Vì lương trả vào đầu tháng sau, còn khách chỉ trả sau khi nghiệm thu và nhận hóa đơn, thường thêm 30 đến 45 ngày. Giờ trả lương khoảng 11.100 giờ nhân 50.000 đồng, tức khoảng 555 triệu mỗi tháng, và công ty ứng khoảng 1 tháng rưỡi đến 2 tháng. Mỗi hợp đồng mới làm nhu cầu vốn tăng trước khi lãi về. Tăng trưởng nhanh mà nghiệm thu, hóa đơn chậm là con đường ngắn nhất đến thiếu tiền.
Vòng tiền tính bằng ngày, và mỗi ngày đều có giá.
Từ hết kỳ đến lúc khách ký nghiệm thu: 10 đến 15 ngày nếu gom biên bản giấy; 4 đến 8 ngày nếu biên bản lập sau kỳ 2 ngày và khách ký trên cổng khách hàng.
Từ nghiệm thu đến hóa đơn: 3 đến 5 ngày theo cách cũ, trong ngày khi hóa đơn sinh từ biên bản đã ký.
Từ hóa đơn đến tiền về: 30 đến 45 ngày, do khách quyết định, hệ thống không đổi được.
Nhưng hai chặng đầu là của công ty. Rút được 10 ngày ở đó, với công ty ví dụ trả 555 triệu lương mỗi tháng, là bớt khoảng 185 triệu vốn phải ứng. Đó là tiền thật, không cần thêm một khách hàng nào.
Bây giờ ta đặt phương trình lên quy trình lõi. Mỗi biến số sinh ra ở một bước.
Giá một giờ bán sinh ra ở bước 1, từ giá vốn và biên lợi nhuận của giải pháp.
Giờ ca làm thật, giờ chờ và ca vỡ sinh ra ở bước 6, ngoài hiện trường.
Chi phí một giờ trả lương sinh ra ở bước 7, từ chấm công và phiếu lương.
Giờ ca bán được khách xác nhận và ngày tiền về sinh ra ở bước 8.
Chi phí chung, hiệu suất và lãi lỗ được gom ở bước 9. Một phương trình, năm bước, nhiều người giữ. Đó là lý do không ai một mình trả lời được câu lãi bao nhiêu.
Tôi mời anh chị điền phương trình bằng số của chính công ty mình, với 5 con số của tháng trước.
Giờ ca bán: tổng giờ trong các hợp đồng đã thực hiện.
Giá một giờ bán: doanh thu chia cho giờ ca bán.
Chi phí một giờ trả lương: tổng lương và bảo hiểm chia cho giờ trả lương.
Hiệu suất sử dụng nhân sự: giờ ca bán chia cho giờ trả lương.
Và chi phí chung: mọi chi phí không thuộc riêng công trình nào.
Phiếu nằm ở phần chữ bên dưới bài giảng. Con số nào anh chị phải ước đoán, hãy đánh dấu lại. Ở bài 11, tôi sẽ giới thiệu cách xem những con số này trên dữ liệu thật mà không phải ước đoán.
Anh chị đã có phương trình lãi của cỗ máy.
Phương trình có bốn biến số, cộng thêm chi phí chung. Vậy ai trong công ty đang giữ từng biến?
Đó là bài 4: bốn đòn bẩy, bốn phòng. Hẹn gặp lại anh chị.
Lãi của một tháng thật ra chỉ đến từ một khoảng chênh rất nhỏ: mỗi giờ khách trả cho anh chị bao nhiêu, và anh chị phải trả lương bao nhiêu để có được giờ đó. Nhân khoảng chênh ấy với số giờ bán ra trong tháng, trừ đi Chi phí chung, là ra con số anh chị vẫn chờ kế toán báo mỗi tháng. Anh chị hãy thử gõ năm con số của tháng trước vào ô bên dưới. Con số nào phải ngồi ước đoán, anh chị cứ ghi nhớ lại, vì đó chính là chỗ công ty mình chưa đo.
Số đã nhập được nhớ trên trình duyệt này, để bài 4 dùng lại.
Rồi anh chị đặt con số vừa tính cạnh con số kế toán báo. Nếu hai số vênh nhau nhiều, đừng vội nghĩ ai đó tính sai. Chỗ vênh thường nằm ở một trong hai nơi rất quen: Giờ trả lương chưa được tách khỏi Giờ ca bán, hoặc Chi phí chung chưa được gom cho đủ.
Có một nghịch lý mà gần như CEO công ty vệ sinh nào cũng từng nếm trải: sổ sách báo lãi, nhưng đến ngày trả lương vẫn phải xoay tiền. Lý do rất đơn giản. Anh chị luôn trả lương cho người lao động trước, còn khách chỉ trả tiền sau khi Nghiệm thu và nhận hóa đơn, nhiều khi thêm một tháng rưỡi nữa. Khối bên dưới cho anh chị thấy số tiền lương công ty đang ứng cho khách, và mỗi ngày Nghiệm thu chậm đi đang giữ lại của anh chị bao nhiêu tiền.
Quỹ lương tháng có thể lấy từ máy tính phương trình lãi ở trên.
Trong ba chặng ấy, chặng cuối là của khách, anh chị khó mà thúc nhanh hơn. Nhưng hai chặng đầu, từ hết kỳ đến Nghiệm thu và từ Nghiệm thu đến hóa đơn, hoàn toàn nằm trong tay công ty. Rút được vài ngày ở đó là có thêm tiền thật trong tài khoản, mà không cần thêm một khách hàng nào.
Phần này có bốn câu hỏi ngắn về điều vừa học, mỗi câu đi kèm một lời hỏi thăm về chính công ty anh chị. Không có câu trả lời nào là xấu cả. Anh chị càng trả lời thật, trang tổng kết ở bài 11 càng cho anh chị một bức tranh rõ ràng về những việc nên làm trước.
Trong tuần này, tôi mong anh chị dành ra chừng nửa giờ cho ba việc nhỏ. Việc đầu tiên là ngồi điền phương trình lãi ở trên bằng số thật của tháng trước, kể cả những con số phải ước đoán. Việc thứ hai là mời kế toán và trưởng phòng nhân sự uống một ly cà phê và hỏi họ một câu thôi: công ty mình có tách được Giờ ca bán khỏi Giờ trả lương không. Còn việc thứ ba là tính xem công ty đang ứng trước bao nhiêu tiền lương cho những kỳ khách chưa trả. Ba con số đó sẽ theo anh chị sang bài tiếp theo.
Phương trình có bốn biến số, cộng thêm Chi phí chung. Vậy ai trong công ty đang thật sự cầm từng biến số ấy? Đó là câu chuyện của bài 4, bốn Đòn bẩy và bốn phòng. Ở bài 4, máy tính sẽ dùng lại đúng những con số anh chị vừa nhập, để chỉ ra Đòn bẩy nào đáng để anh chị đặt KPI đầu tiên.
Câu hỏi 1. Hiệu suất 90 phần trăm đã là tốt chưa? Thật ra không có một mức chuẩn chung cho mọi công ty. Công ty có nhiều ca dài ở một điểm sẽ tự nhiên có hiệu suất cao hơn công ty có nhiều ca ngắn rải khắp thành phố. Điều quan trọng hơn là tháng nào anh chị cũng có con số này trong tay, và thấy được nó đang đi lên hay đi xuống.
Câu hỏi 2.Chi phí chung có cần chia về từng hợp đồng không? Có, và cách chia hợp lý nhất là qua Giá vốn. Chi phí chung theo ngân sách đã duyệt được đưa vào giá của từng giờ ca ngay lúc báo giá. Bài 5 và bài 8 sẽ chỉ cho anh chị con số này nằm ở bước nào và ai là người giữ nó.
Bài học thuộc khóa “Để triết lý kinh doanh của CEO thành hiện thực” của Fox40 E-learning. Các câu chuyện lấy từ lịch sử của công ty mẫu trong dữ liệu dùng thử RATA-CSM; các con số có ghi “ví dụ” là giả định để minh họa.
Hỏi đáp (0)
Bạn có câu hỏi về bài này?
Hỏi ngay tại đây. Người viết bài và đội hỗ trợ sẽ trả lời, bạn nhận thư báo khi có câu trả lời.
Chưa có câu hỏi nào. Hãy là người đầu tiên.
Xem thêm bình luận