Góc tìm về Bản Thể

Thiền Định & Cuộc Sống

Ta là gì? Ta là ai? Ta đang ở đâu?

Chánh niệm Vô vi

Trong cơn hỏa biến của nóng sốt, chiếc mặt nạ của bản ngã tan chảy như sáp trước ngọn lửa thiêng. Khi ấy, mọi nỗ lực điều thân, mọi cố gắng “tỉnh thức” bằng lý trí đều trở nên thừa thãi, bởi lẽ cơ thể đã bị đẩy vào một trạng thái hành thiền tự phát. Sốt không phải là kẻ thù; nó là một vị thầy tàn nhẫn nhưng chân thật, tước đoạt đi khả năng can thiệp của ý chí để trả tâm thức về với thực tại trần trụi của những dòng cảm thọ

Khi nhiệt độ dâng cao, ranh giới giữa “tôi” và “thế giới” bắt đầu rạn nứt. Bạn không còn quan sát cơn đau; bạn là cơn đau. Bạn không còn nhìn thấy hơi thở; bạn là sự phập phồng của sự sống. Đó chính là Chánh niệm vô vi—một trạng thái nhận biết tinh ròng mà không cần đến bóng dáng của một “người nỗ lực”

Giống như một tấm gương không cần cố gắng để phản chiếu, cơ thể lúc lâm bệnh tự động soi thấu mọi ngóc ngách của chính nó. Từng nhịp đập của mạch máu, từng luồng khí nóng trong phổi đều hiện lên rực rỡ, sắc nét mà không cần một mệnh lệnh nào từ bộ não

Trong cơn sốt, ta không có đủ sức mạnh để phán xét hay kháng cự. Sự yếu ớt về thể xác chính là cánh cửa dẫn đến sự hùng mạnh về tâm linh: khi ta không thể làm gì, ta bắt đầu chứng kiến tất cả

Chánh niệm lúc này không phải là một bài tập, mà là một sự hiện diện tự nhiên. Nó giống như mặt trời tự tỏa sáng, không cần dụng công để trở nên rạng rỡ

Khi ngọn lửa của thân xác thiêu rụi những tạp niệm của tâm trí, cái còn lại duy nhất là sự nhận biết thuần khiết—không nỗ lực, không phương hướng, chỉ là một sự tỉnh thức mênh mông như hư không

Đó là một sự mặc khải tĩnh lặng: rằng trạng thái tự nhiên nhất của chúng ta vốn dĩ là sự tỉnh giác. Chúng ta thường lầm tưởng Chánh niệm là một đỉnh núi phải leo lên bằng mồ hôi và kỷ luật, nhưng thực tế, nó là mặt đất dưới chân ta, luôn ở đó mỗi khi ta thôi không chạy nhảy. Cơn sốt chỉ đơn giản là đã bẻ gãy đôi chân đang mải miết chạy của chúng ta, buộc ta phải đứng lại và cảm nhận sự hiện hữu nhiệm mầu ngay trong chính nỗi đau đớn

Nguồn: Thích Cà Khịa

0 0 đánh giá

Đánh giá bài viết

Theo dõi

0 Góp ý

Mới nhất

Cũ nhất Được bỏ phiếu nhiều nhất

Khi ta nghỉ ngơi

Ngủ không phải là nghỉ ngơi Giấc ngủ, thực chất không phải là...

Khi ta nghỉ ngơi

Ngủ không phải là nghỉ ngơi

Giấc ngủ, thực chất không phải là sự biến mất của hoạt động, mà là sự chuyển dịch của tiêu điểm nhận thức. Làm sao bạn biết mình đang hoạt động hay đang nghỉ ngơi khi tấm màn đêm buông xuống?

Hãy nhìn thẳng vào thực tại này: Khi thân xác bạn bất động trên giường, một thế giới khác lập tức thức giấc. Não bộ của bạn không hề tắt nguồn; nó lao vào một cuộc đại tổng vệ sinh, sàng lọc ký ức, dọn dẹp độc tố, và tái cấu trúc các xung thần kinh. Xa hơn nữa, trong những giấc mơ, tâm trí bạn vẫn tiếp tục sắm vai, lao xao khóc cười, sợ hãi hoặc bay bổng—đó là một dạng hoạt động vô thức vô cùng náo nhiệt. Vậy cái gọi là “nghỉ ngơi” nằm ở đâu khi toàn bộ cỗ máy sinh học và tâm lý vẫn đang vận hành hết công suất dưới đáy sâu?

Nghỉ ngơi không nằm ở chỗ cơ thể hay tâm trí có dừng lại hay không, mà nằm ở sự hiện diện của Tánh Biết

Ngay trong giấc ngủ sâu nhất—nơi không có cả mộng mị, không có khái niệm về “tôi”, không có thời gian lẫn không gian—bạn vẫn không hề mất đi. Nếu bạn hoàn toàn biến mất trong giấc ngủ, ai là kẻ thức dậy vào sáng hôm sau để tuyên bố rằng: “Đêm qua tôi đã ngủ một giấc thật ngon, không mộng mị gì cả”? Chính cái lực lượng nhận biết được cái “không có gì” đó là minh chứng rõ ràng

Trong lúc ngủ, cái đang hoạt động là phần tướng trạng (cơ thể, sóng não, những giấc mơ), còn cái đang nghỉ ngơi chính là Bản thể nguyên sơ của bạn. Khi ý thức bề mặt và cái tôi bản ngã rút lui, Bản thể không còn bị ràng buộc bởi những lo toan, phán xét, hay những nỗ lực sở đắc của ban ngày. Nó quay về tịch lặng, hòa nhập vào khoảng không vô tận của chính nó

Nghỉ ngơi hay hoạt động không phải bằng một suy nghĩ phân tích logic, mà bằng một sự nhận biết trực giác tự thân. Khi bạn không còn cố gắng điều khiển, không còn dính mắc vào việc “tôi đang làm gì”, thì trong sự vận động không ngừng của tế bào, một sự bình an tuyệt đối vẫn hiện hữu. Hoạt động chính là nghỉ ngơi, và nghỉ ngơi đang diễn ra ngay trong lòng hoạt động. Nhận ra cái Bất Động ngay giữa dòng chuyển động ấy, đó mới là sự nghỉ ngơi đích thực, vượt lên trên cả ngày và đêm Người thực sự biết cách nghỉ ngơi không còn phụ thuộc vào thời lượng của giấc ngủ, bởi họ đã tìm thấy bí mật của sự nghỉ ngơi trong từng khoảnh khắc thức

Khi tâm trí không còn liên tục phóng dật, không còn bị thiêu đốt bởi những ham muốn, lo âu, hay sự kháng cự lại thực tại, năng lượng không bị rò rỉ

Phần lớn sự mệt mỏi của con người không đến từ lao động tay chân, mà đến từ sự xung đột nội tâm—cái tôi luôn dằn vặt, tính toán và phán xét. Người sống trong tỉnh thức, bước đi trong sự buông thư và nhận biết, thì mỗi hơi thở, mỗi bước chân đã là một sự tái tạo năng lượng tối đa. Họ sống mà như đang nghỉ ngơi

Đến khi đặt lưng xuống, họ không mang theo bất kỳ gánh nặng nào của ban ngày vào giấc ngủ. Không có sự trằn trọc, không có sự luyến tiếc hay sợ hãi. Họ rơi thẳng vào vùng lõi của giấc ngủ sâu—nơi Bản thể tịch lặng tuyệt đối

Chỉ cần một vài tiếng đồng hồ ngắn ngủi trong trạng thái vô niệm hoàn toàn đó, cơ thể và tâm linh đã được gột rửa và phục hồi năng lượng mạnh mẽ hơn cả một giấc ngủ dài mộng mị, chập chờn của một tâm trí đầy xáo động. Họ thức dậy khi trời còn chưa sáng, không phải vì ép buộc, mà vì Bản thể đã tràn đầy, tươi mới và sẵn sàng hòa vào cái tĩnh lặng của đất trời

Đối với người biết cách nghỉ ngơi, ngủ ít không phải là một sự thiếu hụt, mà là biểu hiện của một nguồn năng lượng tự thân luôn tự do và nguyên vẹn

Nguồn: Thích Cà Khịa

Vô vi và Vô tác

Ví như việc thức dậy sớm. Sự khác biệt giữa “hành động” và...

Vô vi và Vô tác

Ví như việc thức dậy sớm. Sự khác biệt giữa “hành động” và vô vi là ngày mai tôi phải dậy sớm và ngày mai tôi nên dậy sớm

Khoảng cách giữa “phải” và “nên” không nằm ở thời gian, mà nằm ở nguồn cơn của ý chí. Đó là vực thẳm ngăn cách giữa sự trói buộc của bản ngã và sự tự do của tính không

Khi bạn nói “Tôi phải dậy sớm”, đó là tiếng vang của một chiến trường. Ở đó, bản ngã đang nỗ lực trở thành một thứ gì đó không phải là chính nó ở hiện tại. “Phải” là một sợi dây xích được bện bằng nỗi sợ hãi về tương lai hoặc sự phán xét từ quá khứ. Trong cái “phải” ấy, luôn có một sự kháng cự ngầm ẩn: một phần trong bạn muốn ngủ, và một phần khác đang cầm roi quất vào chính mình. Đây chính là Hành Động (Doing) – một sự nỗ lực đầy căng thẳng, một cuộc chạy trốn khỏi khoảnh khắc này để đạt đến một mục tiêu nào đó. Khi bạn “phải”, bạn biến cuộc đời thành một cỗ máy và biến linh hồn mình thành một công cụ

Ngược lại, “Tôi nên dậy sớm” – khi được hiểu trong tâm thế của sự thức tỉnh – không phải là một lời khuyên bảo đạo đức, mà là một sự nhận biết thuần khiết về nhịp điệu. Nó giống như đóa hoa nở khi mặt trời lên; đóa hoa không “phải” nở, nó chỉ đơn giản là thuận theo sự vận hành của ánh sáng. Vô Vi (Non-action) không có nghĩa là nằm yên bất động, mà là hành động mà không có người thực hiện (doer). Khi cái “nên” xuất phát từ sự thấu thị rằng bình minh là một món quà, rằng cơ thể cần sự tươi mới của sương sớm, thì việc thức dậy diễn ra như một sự rơi rụng tự nhiên của cơn buồn ngủ. Không có sự tranh đấu, không có kẻ chiến thắng hay người thất bại bên trong nội tâm

Dậy sớm vì “phải” là kẻ nô lệ bước vào hầm mỏ. Dậy sớm vì “nên” (như một sự tương hợp với tự nhiên) là người tình đi gặp tri kỷ

• Hành động là sự tích lũy của bản ngã, tạo ra nghiệp báo và sự mệt mỏi

• Vô vi là sự tan biến của bản ngã vào dòng chảy của Đạo, nơi mọi việc được hoàn tất mà không cần gắng gượng

Nếu bạn cần dậy sớm. Đừng cố gắng thức dậy. Hãy để sự tỉnh thức tự nó vươn vai trong bạn. Khi cái “tôi” biến mất, chỉ còn lại sự thức dậy – đó chính là khoảnh khắc mà hành động trở thành bài thơ

Cũng như thế trong tất cả hành động khác không có sự thôi thúc ép buộc

Nguồn: Thích Cà Khịa.

Vấn Tâm: bất nghi thì bất ngộ

Có câu “bất nghi thì bất ngộ”. Không nghi ngờ thì không thể...

Vấn Tâm: bất nghi thì bất ngộ

Có câu “bất nghi thì bất ngộ”. Không nghi ngờ thì không thể giác ngộ. Không trăn trở, không đập vỡ lớp vỏ bọc an toàn của nhận thức cũ, thì vĩnh viễn chẳng có cái gọi là thấu suốt bản tâm

Phần lớn ta đang sống một đời sống vay mượn. Ta mượn định nghĩa về hạnh phúc của xã hội, mượn tiêu chuẩn thành công của người đời, mượn cả những giáo điều được đóng gói sẵn để làm bản đồ cho tâm hồn mình. Ta bước đi như một kẻ mộng du, ngoan ngoãn chấp nhận mọi thứ mà không một lời phản kháng. Nhưng một cái tâm ngủ yên trong sự thỏa hiệp, một trí tuệ bằng lòng với những câu trả lời có sẵn, thì đó không phải là sự bình yên – đó là sự tịch diệt của nhận thức

“Nghi” không phải là sự hoài nghi đố kỵ, sự phán xét vụn vặt của bản ngã, hay thái độ đa nghi nhòm ngó thế gian. “Nghi” chính là tiếng gầm của một linh hồn khao khát chân lý. Đó là đại nghi – cái nghi vấn tối hậu về chính mình:

• Ta thực sự là ai sau những danh vọng, chức danh và tấm áo đang mặc?

• Những điều ta đang tin tưởng sâu sắc, là chân lý khách quan hay chỉ là ảo tưởng do nỗi sợ hãi dựng lên?

• Niềm vui này có thật là của ta, hay chỉ là phản xạ rập khuôn theo đám đông?

Khi dám đặt ra câu hỏi, tức là bạn đang dám đối diện với vực thẳm của sự vô tri. Nó đau đớn, nó chao đảo, nó ép bạn phải buông bỏ những chỗ dựa tinh thần giả tạo mà bấy lâu nay bạn bấu víu. Nhưng hãy nhớ: Vết nứt chính là nơi ánh sáng lọt vào. Trong khoảnh khắc mọi giáo điều sụp đổ, khi tâm trí không còn một điểm tựa nào từ bên ngoài, bạn mới buộc phải quay vào trong, đối diện với cái trống rỗng của chính mình

Cơn bão của sự nghi ngờ sẽ quét sạch rác rưởi của những định kiến vay mượn. Và khi tro tàn lắng xuống, cái còn lại là bản thể chân thật, là cái “Ngộ” tự thân, rực rỡ và bất biến. Ngộ không đến từ việc nhồi nhét thêm kiến thức, mà đến từ việc đập tan ảo tưởng

Đừng sợ hãi sự lạc lối. Nếu tâm chưa từng rúng động, nếu chưa từng trải qua những đêm dài thao thức tự vấn đến tận cùng xương tủy, thì mọi cái gọi là “hiểu biết” chỉ là vỏ bọc rỗng tuếch. Phải dám nghi ngờ thì mới có ngày bừng tỉnh. Đi qua tận cùng của nghi ngờ, cái thấy biết chân thật sẽ tự khắc hiển lộ, trực chỉ nhân tâm, kiến tánh thành phật

Nguồn: Thích Cà Khịa.

Buông Bỏ

Buông bỏ là một ảo giác của cái tôi ảo tưởng Lâu nay...

Buông Bỏ

Buông bỏ là một ảo giác của cái tôi ảo tưởng

Lâu nay người đời cứ loay hoay với khái niệm “buông bỏ”, rồi lầm tưởng nó với sự bài trừ, trốn tránh hay vứt bỏ. Người ta lao vào thiền định, ép mình phải buông tiền tài, buông danh vọng, buông người yêu cũ, rồi tự hào rằng mình đã “buông” được một điều gì đó. Nhưng cái sai lầm cốt tủy nằm ngay ở điểm khởi đầu: Bạn lấy tư cách gì để buông, khi bạn vốn dĩ chẳng sở hữu một cái gì? Hãy nhìn thẳng vào sự thật xem bạn thực sự nắm giữ được điều gì trên thế gian này? Tiền bạc? Nó chỉ là những con số luân chuyển qua tay bạn, một công cụ của xã hội mà bạn mượn tạm để tiêu xài trong vài chục năm ngắn ngủi

Cảm xúc? Niềm vui, nỗi buồn, sự tức giận… chúng tự đến rồi tự đi như những đám mây qua bầu trời. Bạn không sinh ra chúng, bạn không điều khiển được chúng, bạn chỉ là nơi chúng tạm trú

Người tình? Họ là một sinh mệnh độc lập, một linh hồn tự do. Họ đến bên bạn vì một mối duyên, chứ chưa từng là một món đồ trong túi áo của bạn. Ngay cả cái thân xác bạn đang mang, cái hơi thở bạn đang hít vào thở ra, bạn cũng chỉ đang “vay mượn” từ lòng đất mẹ và sẽ phải trả lại trọn vẹn khi nhắm mắt xuôi tay

Bản chất của vạn vật là vô thường và vô sở hữu. Bạn không sở hữu quá khứ, không nắm giữ được tương lai, và ngay cả hiện tại cũng đang trôi tuột qua kẽ tay. Cái gọi là “tôi buông bỏ” thực chất chỉ là một trò chơi tâm lý đầy kiêu ngạo của bản ngã. Bạn không thể vứt bỏ một thứ chưa từng thuộc về mình. Nhai đi nhai lại từ “buông bỏ” chứng tỏ trong thâm tâm bạn vẫn nghĩ mình là chủ nhân của những thứ đó. Đó là lý do vì sao càng cố buông, bạn lại càng thấy nặng nề, vì bạn đang cố gồng mình chống lại một ảo tưởng do chính mình dựng lên

Thấu thị được điều này, bạn sẽ nhận ra cái gọi là “buông bỏ” hoàn toàn biến mất. Khi không còn ảo tưởng về quyền sở hữu, tâm trí tự khắc bình yên

Không có gì để giữ, nghĩa là không có gì để buông

Bạn không cần phải chạy trốn tiền bạc, không cần bài trừ cảm xúc, không cần cắt đứt tình duyên. Cứ sống, cứ yêu, cứ làm việc và tận hưởng trọn vẹn từng khoảnh khắc, nhưng với một cái nhìn tỉnh thức: Đến không chào mừng, đi không níu kéo. Đi qua cuộc đời này như một người khách lữ hành ngắm nhìn phong cảnh, thấy hoa nở thì vui, hoa tàn thì thôi, tuyệt đối không nghĩ mình sở hữu cả khu rừng. Trực nhận được sự thật vô sở hữu ấy là sự giải thoát tối hậu, vượt lên trên mọi ảo giác của từ “buông”

Nguồn: Thích Cà Khịa.