Có câu “bất nghi thì bất ngộ”. Không nghi ngờ thì không thể giác ngộ. Không trăn trở, không đập vỡ lớp vỏ bọc an toàn của nhận thức cũ, thì vĩnh viễn chẳng có cái gọi là thấu suốt bản tâm
Phần lớn ta đang sống một đời sống vay mượn. Ta mượn định nghĩa về hạnh phúc của xã hội, mượn tiêu chuẩn thành công của người đời, mượn cả những giáo điều được đóng gói sẵn để làm bản đồ cho tâm hồn mình. Ta bước đi như một kẻ mộng du, ngoan ngoãn chấp nhận mọi thứ mà không một lời phản kháng. Nhưng một cái tâm ngủ yên trong sự thỏa hiệp, một trí tuệ bằng lòng với những câu trả lời có sẵn, thì đó không phải là sự bình yên – đó là sự tịch diệt của nhận thức
“Nghi” không phải là sự hoài nghi đố kỵ, sự phán xét vụn vặt của bản ngã, hay thái độ đa nghi nhòm ngó thế gian. “Nghi” chính là tiếng gầm của một linh hồn khao khát chân lý. Đó là đại nghi – cái nghi vấn tối hậu về chính mình:
• Ta thực sự là ai sau những danh vọng, chức danh và tấm áo đang mặc?
• Những điều ta đang tin tưởng sâu sắc, là chân lý khách quan hay chỉ là ảo tưởng do nỗi sợ hãi dựng lên?
• Niềm vui này có thật là của ta, hay chỉ là phản xạ rập khuôn theo đám đông?
Khi dám đặt ra câu hỏi, tức là bạn đang dám đối diện với vực thẳm của sự vô tri. Nó đau đớn, nó chao đảo, nó ép bạn phải buông bỏ những chỗ dựa tinh thần giả tạo mà bấy lâu nay bạn bấu víu. Nhưng hãy nhớ: Vết nứt chính là nơi ánh sáng lọt vào. Trong khoảnh khắc mọi giáo điều sụp đổ, khi tâm trí không còn một điểm tựa nào từ bên ngoài, bạn mới buộc phải quay vào trong, đối diện với cái trống rỗng của chính mình
Cơn bão của sự nghi ngờ sẽ quét sạch rác rưởi của những định kiến vay mượn. Và khi tro tàn lắng xuống, cái còn lại là bản thể chân thật, là cái “Ngộ” tự thân, rực rỡ và bất biến. Ngộ không đến từ việc nhồi nhét thêm kiến thức, mà đến từ việc đập tan ảo tưởng
Đừng sợ hãi sự lạc lối. Nếu tâm chưa từng rúng động, nếu chưa từng trải qua những đêm dài thao thức tự vấn đến tận cùng xương tủy, thì mọi cái gọi là “hiểu biết” chỉ là vỏ bọc rỗng tuếch. Phải dám nghi ngờ thì mới có ngày bừng tỉnh. Đi qua tận cùng của nghi ngờ, cái thấy biết chân thật sẽ tự khắc hiển lộ, trực chỉ nhân tâm, kiến tánh thành phật
Nguồn: Thích Cà Khịa.