Một chiếc máy chà sàn 45 triệu đồng, một cây lau 150 nghìn đồng, một can hóa chất 5 lít. Không thứ nào “thuộc về” một hạng mục cụ thể, nhưng mỗi lần lau sàn đều tiêu đi một phần của chúng. RATA-CSM chia nhỏ ba loại vật tư này thành chi phí mỗi lần thực hiện bằng ba logic khác nhau: máy tính theo giờ chạy, dụng cụ theo hao mòn, hóa chất theo lượng dùng. Bài viết đi qua từng logic với số liệu cụ thể, rồi nói về câu hỏi tiếp theo: ai cung cấp vật tư, và điều đó đổi giá thế nào.
Nền tảng chung: Định mức tuổi thọ dụng cụ #
Máy và dụng cụ đều dựa trên danh mục Định mức tuổi thọ dụng cụ (Tool Lifespan Standard) trong thư viện kỹ thuật. Mỗi dòng có: thiết bị (sản phẩm), giá vốn, đơn vị tuổi thọ (giờ, lượt, tháng…), tuổi thọ chuẩn, cách theo dõi hao mòn. Từ đó hệ thống tính:
Phí dịch vụ = Giá vốn ÷ Tuổi thọ chuẩn
Ví dụ (giả định): máy chà sàn 45.000.000đ, tuổi thọ 3.000 giờ → 15.000đ/giờ máy. Cây lau 150.000đ, tuổi thọ 150 lượt → 1.000đ/lượt. Tuổi thọ chuẩn bỏ trống thì phí dịch vụ bằng 0.
Máy móc: theo giờ máy, số máy không đổi tổng chi phí #
Chi phí máy = Phí dịch vụ × Số máy × Giờ chạy mỗi máy, với Giờ chạy mỗi máy = Thời lượng hoàn thành ÷ Số máy
| Tình huống | Phép tính | Chi phí |
|---|---|---|
| 1 máy, thời lượng 2 giờ 24 phút | 15.000 × 1 × 2,4 | 36.000đ |
| 2 máy, cùng thời lượng | 15.000 × 2 × 1,2 | 36.000đ |
Hai máy thì mỗi máy chạy một nửa thời gian, tổng giờ máy không đổi, nên tổng chi phí không đổi. Số máy chỉ ảnh hưởng số máy phải có mặt cùng lúc ở bảng nguồn lực (Nguồn lực theo đỉnh chồng lấn và bốn góc nhìn P1–P4).
Phí dịch vụ máy tự cập nhật theo định mức tuổi thọ: đổi giá vốn hoặc tuổi thọ trong thư viện thì các phương án đang mở tính lại. Máy tự nhập (Extra Machine) giữ đơn giá và giờ chạy người dùng gõ.
Dụng cụ: ba cách theo dõi hao mòn #
| Cách theo dõi | Khi nào dùng | Công thức chi phí |
|---|---|---|
| Theo dõi bằng mắt (Visual Tracking) | Dùng đến khi hỏng thì thay: bàn chải, gạt kính | Số lượng định mức × Phí |
| Theo lượt dùng (Usage) | Hao mòn theo số lần dùng: cây lau, pad chà | Số lượng × Số lượt × Phí × Hệ số bẩn |
| Theo thời gian (Time) | Hao mòn theo giờ dùng: máy hút cầm tay, xe đẩy | Số lượng × Số lượt × Thời lượng × Phí |
Ví dụ cây lau theo lượt: 1 cây × 1 lượt × 1.000đ × 1,2 = 1.200đ. Số lượt là số người dùng nhập trên dòng dụng cụ; bỏ trống thì hệ thống hiểu là 1.
Một dụng cụ không bật theo dõi bằng mắt và cũng không có cách theo dõi “theo lượt” hay “theo thời gian” thì chi phí bằng 0. Đây là một trong những nguyên nhân giá vốn thấp bất thường (8 sai lệch khảo sát phổ biến và dấu hiệu nhận biết ngay trên phiếu).
Dụng cụ tự nhập (Extra Tool) giữ chi phí phân bổ người dùng gõ; chọn lại dụng cụ khác thì cờ tự tắt.
Hóa chất: từ định mức đến số can #
Ba bước:
- Lượng dùng = Định mức của SOP × Tỷ lệ khảo sát. Ví dụ 0,5 lít × 2 = 1 lít.
- Quy ra quy cách đóng gói: 1 lít ÷ can 5 lít = 0,2 can. Chỉ quy đổi được giữa các đơn vị cùng nhóm (lít ↔ ml); khác nhóm (lít ↔ kg) thì số can bằng 0.
- Chi phí = Giá vốn mỗi can × Số can × Hệ số bẩn = 250.000 × 0,2 × 1,2 = 60.000đ.
Hệ số bẩn tác động hai lần lên hạng mục bẩn: qua thời lượng (nhân công, máy) và trực tiếp vào hóa chất. Đó là chủ ý: sàn bẩn hơn vừa lau lâu hơn vừa tốn dung dịch hơn.
Giá vốn và giá bán hóa chất lấy từ sản phẩm (giá vốn, giá bán của Odoo). Hóa chất tự nhập (Extra Chemical) giữ định mức người dùng gõ, không đọc lại từ SOP; phần chi phí vẫn luôn tính lại theo công thức.
Gộp lại: vật tư của hạng mục lau sàn #
| Khối | Chi phí một lần |
|---|---|
| Máy chà sàn | 36.000đ |
| Hóa chất lau sàn | 60.000đ |
| Cây lau | 1.200đ |
| Tổng vật tư | 97.200đ |
Cộng nhân công 96.000đ (Chi phí nhân công: giá giờ công × người × thời lượng × hệ số độ cao) ra giá vốn 193.200đ của ví dụ chung (Một con số đi từ mét vuông đến dòng báo giá).
Từ một lần đến cả hợp đồng: cột “Cần đặt” #
Sau mô phỏng, nút Tổng hợp nguồn lực (Calculate Resources) của giải pháp cộng lượng dùng qua mọi lượt ca. Bảng nguồn lực có cột Cần đặt: với hóa chất là tổng số can cả hợp đồng (hoặc theo kỳ, ở góc nhìn P3); với máy, dụng cụ là số cái cần có mặt cùng lúc theo đỉnh. Đây là con số bộ phận mua hàng và kho cần, và là nguồn của kế hoạch xuất vật tư ở công trình (Cấp vật tư cho công trình theo kế hoạch).
Ai cung cấp vật tư: bốn cách và tác động lên giá #
Tab Cung cấp vật tư (Material Supply) của giải pháp ghi cho mỗi vật tư ai cung cấp:
| Cách cung cấp | Giá vốn vào giá dịch vụ? | Báo giá |
|---|---|---|
| Công ty vệ sinh cung cấp (mặc định) | Có | Nằm trong giá dịch vụ (nhóm máy, hóa chất, dụng cụ) |
| Khách tự mua | Không | Chỉ là danh sách vật tư gợi ý, không giá |
| Mua hộ khách | Không vào giá dịch vụ | Báo giá vật tư riêng: giá mua + phí mua hộ + phí giao |
| Bán cho khách | Không vào giá dịch vụ | Báo giá vật tư riêng, có lãi, một lần |
Cách mặc định đọc từ sản phẩm; mỗi giải pháp đổi được. Chi tiết loại báo giá vật tư ở Kế hoạch báo giá: loại báo giá, đơn vị nhân công và cơ sở tính giá và Kỳ thanh toán, phân bổ phụ thu và khối nội dung báo giá.
Kết bài #
Máy tính theo giờ máy (phí dịch vụ = giá vốn ÷ tuổi thọ), số máy không đổi tổng chi phí. Dụng cụ có ba cách theo dõi hao mòn, chọn sai cách là chi phí bằng 0. Hóa chất đi từ định mức × tỷ lệ khảo sát, quy ra can, nhân hệ số bẩn. Bài tiếp theo đặt giá vốn này vào bốn tỷ lệ cộng dồn để ra giá đề xuất, và giải thích vì sao cộng 25% không phải là lãi 25%. Bốn tỷ lệ cộng dồn: markup, margin và bẫy cộng trùng lợi nhuận
Câu hỏi thường gặp #
Câu hỏi 1. Mua máy mới đắt hơn nhưng nhanh gấp đôi thì sửa ở đâu?
Hai chỗ: định mức tuổi thọ (giá vốn, tuổi thọ của máy mới) và SOP dùng máy đó (thời gian chuẩn ngắn hơn). Chỉ sửa một chỗ thì giá sai: máy đắt hơn nhưng thời lượng chưa giảm.
Câu hỏi 2. Chuyển sang mua can 20 lít thì sao?
Đổi quy cách đóng gói và giá vốn trên sản phẩm. Lượng dùng (lít) không đổi; số can và chi phí mỗi lần tính lại theo can mới.
Câu hỏi 3. Khách cấp hóa chất thì có cần xóa dòng hóa chất khỏi phương án không?
Không cần. Đặt cách cung cấp “Khách tự mua” cho hóa chất đó trên giải pháp. Định mức vẫn giữ để biết lượng dùng và nhắc khách chuẩn bị.
Nội dung hướng dẫn dựa trên phiên bản RATA-CSM hiện hành; giao diện có thể thay đổi theo từng bản cập nhật.